Erfrechtelijke noodvoorziening voor samenlever in het wild: een voorstel

woensdag 21 augustus 2013 Freek Schols 1 reactie 1296x gelezen

Geen erfrechtelijke positie

Treedt men in het huwelijk of gaan partners een geregistreerd partnerschap aan dan heeft dat erfrechtelijke gevolgen: de echtgenoot of geregistreerde partner wordt versterferfgenaam. De niet-huwelijkse samenlevingsrelatie is maatschappelijk gezien volledig geaccepteerd en de wetgever heeft op diverse andere terreinen wettelijke aandacht voor het ‘ongeformaliseerd’ samenwonen. Dat blijkt, bijvoorbeeld, uit het feit dat er in veel wetgeving ruime partnerbegrippen worden ontworpen, zodat wettelijke regelingen ook gelden voor samenlevers die hun relatie niet met een samenlevingscontract hebben vormgegeven. In het erfrecht wordt deze stap niet gezet. Past dat bij een modern erfrecht?

 

Let wel: testamentair zit het wel snor met de samenlevingspartner. Maakt men een testament dan is zelfs de ‘erfrechtelijke liefdesverklaring’ mogelijk, te weten het benoemen van de langstlevende partner (met wie een gemeenschappelijke huishouding wordt gevoerd en waarmee een notarieel samenlevingscontract werd afgesloten) tot enig erfgenaam. Kinderen kunnen dan moeiteloos met hun legitieme portie in de erfrechtelijk wachtkamer worden gezet. Pas bij het overlijden krijgen de kinderen iets. Dit geldt zelfs voor de twintig jaar jongere vriendin van vader. Ook zijn dan fiscale faciliteiten voor handen, hetgeen maakt dat op het testamentaire vlak Nederland voor samenlevers een Walhalla is.

 

Maar hoe zit het met samenlevers die niets geregeld hebben? Deze gelden erfrechtelijk bezien als ‘vreemden’. En verre neven en nichten die erflater niet kende, gaan met de buit aan de haal. Eigen schuld, dikke bult, zo zou betoogd kunnen worden. Ze hadden immers wat kunnen regelen! Dit is vanzelfsprekend een kwestie van smaak. Hoe kijk je tegen de eigen verantwoordelijkheid van de burger aan? Waar moet de overheid de burger een handje helpen? Op andere terreinen van het recht is er, zoals gezegd, wel aandacht voor de feitelijke of informele partner, waarom niet ook voor het erfrecht? Ook bij mij waren er twijfels, maar thans ben ik zo ver dat het wat mij betreft tijd is voor een upgrading van de feitelijke samenlever in het erfrecht, zeker als ik de cijfers over het aantal samenwoners zonder regeling moet geloven. De dooddoener dat er niets geregeld kán worden omdat de ‘samenlever in het wild’ niet te vangen is en de rechtszekerheid derhalve in geding kan komen, weerhoudt mij niet.

 

Mijn voorstel

Ik denk dan aan een regeling waarbij aangesloten wordt bij het nooderfrecht voor echtgenoten (andere wettelijke rechten), waarbij de langstlevende partner voor zijn/haar verzorging het vruchtgebruik kan claimen van goederen van de nalatenschap. De vergeten langstlevende partner komt dan niet met lege handen te staan. Het is de ‘gedachte van de vermoedelijke erfrechtelijke wil’ van de samenlever waarop naar mijn idee een betere erfrechtelijke positie voor de langstlevende partner gestoeld zou moeten worden. Iemand die jaren samenwoont en niets regelt, zal het toch beter voorhebben met zijn vriendin dan met zijn achterneven? Nu ik de vermoedelijke erfrechtelijke wil als uitgangspunt neem, betekent dat de door mij voorgestelde regeling niet van dwingend recht zal zijn. Bij testament moeten deze rechten ontnomen kunnen worden. Niet omdat ik het slecht voor heb met de langstlevende partner, maar omdat een dwingende regeling inconsequent zou zijn ten opzichte van het gegeven dat samenlevingspartner nog steeds zonder  alimentatieverplichtingen de deur achter zich dicht kan slaan. Zou dat wijzigen dan komt ook dwingend erfrecht voor samenlevers in beeld.

 

Laten we op het Nationaal Congres Estate Planning verder brainstormen over deze problematiek, zie: www.nationaalcongresestateplanning.nl.

 

Wilt u mij een plezier doen? Doe dan mee met de poll op www.overleven.nl/tips-2/tip-1/.

Meer informatie: Nationaal Congres Estate Planning 2013

U moet eerst inloggen voordat u een reactie kunt plaatsen. Gebruik de knop rechtsboven om in te loggen.


Reacties

Reacties

mr. R.P.J.A. Mollink 22/08/2013 13:11

Waarom niet de niet dwingendrechtelijke regeling voor gehuwden als men samenwoont en men een notariële samenlevingsovereenkomst heeft?
En voor hen die geen samenlevingsovereenkomst hebben, het hiervoor voorgestelde "nooderfrecht"?

Aanmelden nieuwsbrief

Schrijf u nu in voor de gratis nieuwsbrief van Taxence en ontvang dagelijks het laatste nieuws en informatie over andere relevante producten van Sdu Licent Academy.

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Contact

Taxence is een uitgave van Sdu Licent Academy

 

Maanweg 174

2516 AB Den Haag

 

Contactformulier

Taxence fiscaal nieuws voor professionals is een uitgave van Licent Academy.
© 2019 www.taxence.nl - alle rechten voorbehouden.