Publicatie 'Zweedse grootmoederarrest'

De Hoge Raad heeft het Zweedse grootmoedersarrest uit 1978 gepubliceerd. In dit arrest wordt de vraag gesteld of een door een grootmoedermaatschappij aan een dochtermaatschappij verstrekte renteloze lening tot de winst wordt gerekend.

Een Nederlandse bv vormde met haar dochtermaatschappij een fiscale eenheid. De Zweedse moedermaatschappij van deze bv gaf aan de ‘kleindochter’ een renteloze lening. Belanghebbende was van mening dat het verkregen voordeel is aan te merken als informeel kapitaal in de kostensfeer en wilde ondanks dat de lening renteloos was, tóch rente over de lening aftrekken. Dit zou de fiscale winst verminderen en dus leiden tot een lagere heffing.

De Inspecteur wilde het voordeel tot de winst van de fiscale eenheid rekenen. Hij was van mening dat geen sprake was van een informele kapitaalstorting. Volgens hem kunnen die zich alleen voordoen in de vermogenssfeer en kunnen die niet volgen uit het niet bedingen van rente over een lening.

Oordeel Hoge Raad

De Hoge Raad oordeelde dat het voordeel, bestaande uit het niet verschuldigd worden van rente over de door de grootmoeder verstrekte lening, niet tot de winst van de fiscale eenheid moet worden gerekend, omdat onder de winst volgens artikel 7 IB ’64 (de voorloper van artikel 3.8 Wet IB 2001) alleen voordelen verkregen uit onderneming worden gerekend. De lening vindt zijn oorzaak in de vennootschappelijke betrekkingen tussen de grootmoeder-, moeder- en dochtermaatschappij en niet in de bedrijfsuitoefening van de dochter. De Hoge Raad verwierp de stelling van de inspecteur dat het niet bedingen van rente geen informele kapitaalstorting kan zijn. Er is dus wel degelijk sprake van een kapitaalstorting, wat meebrengt dat de belanghebbende in het gelijk gesteld werd.

Dit arrest is van belang geweest om de discussie te beslechten of een informele kapitaalstorting, behalve in de vermogenssfeer, zich ook in de kostensfeer kon voordoen. Door het arrest werd duidelijk dat een dochtermaatschappij, wanneer de moedermaatschappij op grond van de aandeelhoudersrelatie van rente afzag, een zakelijke rente ten laste van haar winst kon brengen.