De Belastingdienst heeft onderzocht in hoeverre verbetermaatregelen hebben bijgedragen aan het tijdig en volledig verstrekken van stukken aan de rechter. Staatssecretaris Heijnen kondigt aanvullende maatregelen aan om incidenten verder te voorkomen en de rechtsbescherming van burgers en bedrijven te borgen.
In aansluiting op het rapport ‘Rechtsbescherming in het geding’ van de Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane (IBTD) heeft de staatssecretaris in september 2025 besloten tot een intern jurisprudentieonderzoek naar recente casussen waarin de informatieverstrekking van de Belastingdienst aan de rechter onderdeel was van het geschil. Het onderzoek moet uitwijzen of de verbeteracties naar aanleiding van het eerdere IBTD-onderzoek voldoende hebben bijgedragen aan het verbeteren van de informatieverstrekking. Het tijdig en volledig verstrekken van stukken op grond van artikel 8:42 Algemene wet bestuursrecht (Awb) is volgens de staatssecretaris een belangrijke voorwaarde voor de rechtsbescherming en een gelijkwaardige procespositie.
Onderzoeksopzet en uitkomsten
Er is gekozen voor een jurisprudentieonderzoek op basis van (eind)uitspraken van fiscale rechtbanken en gerechtshoven uit 2025 waarin artikel 8:42 Awb een rol speelde. De zoekterm “8:42” op rechtspraak.nl leverde 138 belastingzaken op, waarvan in zestig zaken de informatieverstrekking in geschil was en in dertien zaken is geoordeeld dat artikel 8:42 Awb daadwerkelijk is geschonden. In ongeveer de helft daarvan leidde dit tot vergoeding van griffierechten en/of proceskosten; slechts in één zaak werd de naheffingsaanslag vernietigd. In geen enkel geval was sprake van bewust achterhouden van stukken die inhoudelijk een ander licht op de zaak wierpen.
De oorzaken van de schendingen zijn onder meer de informatiehuishouding, een verkeerde interpretatie van artikel 8:42 Awb en het ten onrechte niet doen van een beroep op artikel 8:29 Awb. De informatiehuishouding blijft een aandachtspunt; daarom wordt de interne campagne ‘Bewust Bewaren’ in 2026 geïntensiveerd en wordt het generieke platform voor document- en archiefbeheer (GDA) verder doorontwikkeld.
Aanbevelingen en vervolgstappen
De Belastingdienst werkt met werkinstructies en procesbegeleiders om binnen de kaders van de jurisprudentie ruimhartig processtukken te verstrekken. Uit het onderzoek blijkt dat de vaktechnische lijn in enkele zaken onvoldoende is geraadpleegd en dat niet altijd duidelijk is hoe de inzet van procesdeskundigen is geborgd. Daarom wordt aanbevolen om eerder procesbegeleiders in te zetten, de borging van de vaktechnische lijn en de rol van het management te versterken en de behoefte aan extra opleidingen over de artikelen 8:42 en 8:29 Awb te inventariseren.
De Belastingdienst gaat met de aanbevelingen aan de slag om zorgvuldige procesvoering en rechtsbescherming te waarborgen.
Geef een reactie