Een AI-agent die zelfstandig dossiers controleert, onderzoek doet of e-mails beantwoordt, kan belastingadviseurs veel werk uit handen nemen. Maar zonder duidelijke grenzen kan het ook flink misgaan. In Tax Talks vertelt AI-expert en registerbelastingadviseur Ron Meijer wat hij leerde van een AI-agent die op eigen houtje onjuist fiscaal advies naar cliënten verstuurde.
Meijer had een agent gebouwd die zijn e-mail automatisch beantwoordde. Dat werkte uitstekend: zijn inbox was leeg. Totdat hij de verzonden berichten eens goed bekeek. De agent bleek zelfstandig fiscale adviezen te hebben verstuurd die er overtuigend uitzagen, maar inhoudelijk niet klopten.
De oorzaak? Meijer had niet vastgelegd dat de agent berichten pas na zijn goedkeuring mocht verzenden. Een fout die hij andere belastingadviseurs graag wil besparen.
Een AI-agent heeft duidelijke grenzen nodig
Anders dan een gewone AI-chat, die in beginsel reageert op vragen, kan een AI-agent zelfstandig meerdere stappen uitvoeren om een bepaald doel te bereiken. Dat maakt agents interessant voor werkzaamheden als klantintake, dossiercontrole, fiscaal onderzoek en het voorbereiden van adviezen.
Maar een doel geven is niet genoeg, waarschuwt Meijer. Wie een agent vraagt e-mails te beantwoorden, moet ook aangeven wat die agent wel en niet mag doen. Mag hij zelfstandig berichten versturen? Mag hij fiscaal advies geven? Welke bronnen mag hij raadplegen? En wanneer moet een medewerker ingrijpen?
Juist die beperkingen moeten vooraf worden vastgelegd. Meijer noemt ze ‘vangrails’. Bij eenvoudige, routinematige werkzaamheden kan een lichte controle volstaan. Zodra een agent handelingen uitvoert met gevolgen voor cliënten, moet de controle zwaarder zijn. Een conceptadvies opstellen is immers iets anders dan dat advies zonder beoordeling naar de cliënt versturen.
Eerst testen, dan pas automatiseren
Meijer adviseert kantoren klein te beginnen. Kies een overzichtelijk werkproces dat veel tijd kost en regelmatig terugkomt, bijvoorbeeld de onboarding van nieuwe cliënten of een dossiercontrole. Zijn 30-60-90-dagenaanpak biedt daarvoor een praktisch stappenplan.
De eerste dertig dagen staan in het teken van inventariseren en het kiezen van twee veilige pilots. Vervolgens test het kantoor de toepassingen, beoordeelt het de kwaliteit en tijdwinst en legt het de controles vast. Pas in de laatste fase worden bewezen werkprocessen verder uitgerold, met een duidelijke eigenaar en periodieke evaluaties.
Bij het ontwikkelen en testen van agents is voorzichtigheid geboden. Meijer raadt aan eerst met testgegevens te werken, niet met actuele cliëntgegevens. Leg vast welke handelingen zijn toegestaan, registreer wat de agent doet en bouw menselijke goedkeuring en herstelmogelijkheden in. Ook moet iemand de toepassing direct kunnen stilzetten als het misgaat.
Daarbij spelen wettelijke verplichtingen een rol. De AI-verordening verplicht organisaties die AI-systemen gebruiken maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun medewerkers. Ook gelden transparantieregels voor bepaalde AI-toepassingen die rechtstreeks met mensen communiceren. Worden persoonsgegevens verwerkt, dan moet het kantoor bovendien aan de AVG voldoen. Schakelt het daarvoor een externe verwerker in, dan is ook een verwerkersovereenkomst vereist.
Meer tijd voor advies, niet minder verantwoordelijkheid
Volgens Meijer hoeft de inzet van AI-agents niet ingewikkeld te zijn. Met bestaande AI-tools kunnen kantoren inmiddels zelf toepassingen ontwikkelen, ook zonder uitgebreide programmeerkennis. Hij raadt wel af meteen complete softwarepakketten te willen bouwen. Kleine toepassingen die een concreet probleem oplossen, zijn een verstandiger begin.
De grootste winst zit volgens hem uiteindelijk niet alleen in tijdsbesparing. Als AI routinematige werkzaamheden overneemt, krijgen belastingadviseurs meer ruimte voor inhoudelijke beoordeling en persoonlijk cliëntcontact.
Daarmee verandert ook het werk van de fiscalist. Het uitvoeren van standaardwerkzaamheden wordt minder belangrijk, terwijl vakinhoudelijke kennis, kritisch beoordelen en het herkennen van risico’s juist aan betekenis winnen.
De verantwoordelijkheid voor het advies blijft intussen waar die hoort: bij de adviseur zelf.
Meer over AI en fiscaliteit in Tax Talks
In deze derde en laatste aflevering van het Tax Talks-drieluik over AI en fiscaliteit bespreekt Meijer ook het ontwikkelen van software met ‘vibe coding’, de inzet van verschillende gespecialiseerde AI-agents en de vaardigheden die fiscalisten in de toekomst nodig hebben. In de eerdere afleveringen stond centraal hoe AI als digitale collega kan worden ingezet en hoe de betrouwbaarheid van AI-uitkomsten kan worden beoordeeld.
Tax Talks
Tax Talks is hét online learning platform voor mkb-adviseurs. 30x Per jaar wordt een item beschikbaar gesteld dat je via het online platform kunt bekijken. Na het afronden van de bijbehorende kennistoets ontvang je een certificaat en PE-punten.
Geef een reactie