De reflectie Kiezen voor vereenvoudiging van de Inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD) stelt dat het huidige belasting- en toeslagenstelsel structureel te complex is en daarmee onhoudbaar voor burgers, bedrijven en uitvoeringsorganisaties.
De inspectie ziet in haar toezicht dagelijks dat mensen vastlopen in regels die zij niet kunnen overzien, met stress, schulden en wantrouwen in de overheid tot gevolg. Complexiteit ontstaat ook doordat fiscaliteit, toeslagen, sociale zekerheid en gemeentelijke regelingen in praktijk ondoorzichtig op elkaar inwerken.
De inspectie benadrukt dat zonder duidelijke politieke opdracht vereenvoudiging niet van de grond komt: niet kiezen betekent de huidige, schadelijke situatie in stand laten. De reflectie wil de formatiepartijen nu helpen met uitgangspunten, een beslisboom en concrete keuzerichtingen.
Uitgangspunten
Als kompas voor een meerjarige koers worden vijf uitgangspunten genoemd: meer inkomenszekerheid en voorspelbaarheid (minder terugvorderingen), een toereikend en toegankelijk inkomen (minder versnippering en stapeling van regelingen), dat werken aantoonbaar moet lonen (lagere en transparante marginale druk), oog voor de uitvoerbaarheid bij krappe organisaties, en een juridisch en financieel houdbaar stelsel dat demografische ontwikkelingen aankan. Nu wordt inkomenspolitiek vooral via toeslagen en heffingskortingen gevoerd, wat afhankelijkheid en onzekerheid vergroot.
Vervolgens schetst IBTD een reeks keuzes als beslisboom. Eerst wordt gepleit voor versterking van sociaal‑juridische dienstverlening (o.a. sociaal raadslieden, juridisch loket, vak‑ en ouderenbonden), omdat ook in een eenvoudiger stelsel grote groepen beperkte basisvaardigheden en doenvermogen houden. Daarna volgt het advies om minder regelingen te stapelen: het sociaal minimum verhogen en gemeentelijke inkomensregelingen beperken kan de afhankelijkheid van talloze “potjes” en toeslagen verminderen en uitvoeringscapaciteit vrijspelen. Voor ouderen wordt een selectieve aanpak voorgesteld: niet generiek de AOW verhogen, maar bijvoorbeeld de ouderenkorting verzilverbaar maken voor specifieke kwetsbare groepen, om houdbaarheid te bewaren.
Voor de toeslagen beschrijft de inspectie drie fundamentele richtingen: (I) het informatieprobleem oplossen via actuele, geharmoniseerde inkomens- en huurdata, zodat voorschotten beter kloppen en terugvorderingen dalen; (II) toeslagen geheel in de fiscaliteit onderbrengen via verzilverbare heffingskortingen, waarbij echter vergelijkbare complexiteit kan ontstaan; (III) per toeslag domeinspecifieke keuzes maken en risico’s meer bij de overheid leggen, in de sfeer van sociale zekerheid. IBTD pleit voor snelle, concrete besluiten per toeslag: directe financiering van kinderopvang (subsidie naar aanbieder), afschaffing van de zorgtoeslag via lagere zorgpremie, samenvoegen van kindgebonden budget en kinderbijslag, en voor de huurtoeslag verbetering via betere basisregistraties en een huurregister.
Ten slotte wordt gesuggereerd om bij belastinghervorming heffingskortingen meer in tariefschijven te verwerken en fors te snoeien in complexe, weinig effectieve fiscale regelingen, zodat tarieven omlaag kunnen en arbeid aantrekkelijker wordt.
Geef een reactie