Het kabinet ziet aanwijzingen voor hogere marges in delen van de olie- en gassector, maar kiest vooralsnog niet voor een nationale overwinstbelasting. Wel blijft Nederland in Europees verband aandringen op onderzoek naar en mogelijke belasting van eventuele overwinsten.
In antwoord op Kamervragen van de leden Teunissen (PvdD) en Van Oosterhout (GroenLinks-PvdA) stelt het kabinet dat eerdere analyses wijzen op opgelopen marges in de olie- en gassector. Daarbij gaat het vooral om de productie van ruwe olie en in mindere mate om de raffinagesector. Het kabinet benadrukt echter dat hogere marges niet automatisch betekenen dat sprake is van overwinst en wijst erop dat geen zicht bestaat op de prijsafspraken die individuele bedrijven maken. Ook zijn er volgens het kabinet geen aanwijzingen dat pomphouders momenteel hogere winstmarges realiseren. Deze conclusies worden bevestigd door de monitor brandstofprijzen van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Geen nationale overwinstbelasting
Het kabinet noemt het niet wenselijk dat fossiele bedrijven profiteren van geopolitieke spanningen en oorlog, maar merkt tegelijkertijd op dat winsten in een vrije markteconomie fluctueren door vraag- en aanbodontwikkelingen. Eventuele extra winsten leiden bovendien al tot hogere inkomsten uit de vennootschapsbelasting.
Voor aanvullende belastingheffing kiest het kabinet nadrukkelijk voor een Europese aanpak. Nederland heeft de Europese Commissie opgeroepen om nader onderzoek te doen naar mogelijke overwinsten als gevolg van de huidige hoge energieprijzen en om de juridische mogelijkheden voor een belasting op overwinsten te verkennen. De Commissie heeft echter aangegeven geen voorstel voor een geharmoniseerde Europese overwinstbelasting te zullen publiceren.
Procedures rond solidariteitsbijdrage
De tijdelijke solidariteitsbijdrage uit 2022 heeft geleid tot diverse juridische procedures. Tegen de solidariteitsbijdrage en de tijdelijke verhoging van de cijns zijn 33 bezwaren ingediend, met een gezamenlijk bestreden bedrag van circa 2,7 miljard euro. Daarnaast lopen arbitrageprocedures, onder meer door Shell, ExxonMobil en Petrogas.
Volgens het kabinet maken deze procedures een nieuwe overwinstbelasting niet per definitie onmogelijk, maar vereist iedere situatie een afzonderlijke afweging.
Als ik als leek zo globaal even de feitelijke situatie bij de kas van Vader Staat bekijk dan vraag ik me af of Jan met de Pet (en Mien natuurlijk) een deel van de sterk gestegen ontvangsten kan krijgen om het effect van de energie uitgaven wat te dempen. Omdat in ’s Rijks Kas een percentage van de opbrengst van de gas en stroomprijs vloeit komt daar nu buitengewoon proportioneel meer binnen omdat de prijzen zijn lekker gestegen.