Het is onaannemelijk dat het gebruik van de onderzochte Risico Analyse Model (RAM)-spreadsheets heeft geleid tot ongelijke behandeling of onterechte nadelige financiële gevolgen bij de selectie van aangiften inkomstenbelasting. Staatssecretaris Heijnen ziet daarom geen reden tot herstel.
Staatssecretaris Heijnen gaat in een Kamerbrief in op de uitkomsten van een onderzoek naar het gebruik van RAM-spreadsheets en de mogelijke gevolgen daarvan voor grondrechten en gelijke behandeling en de stappen om hergebruik van deze bestanden uit te sluiten.
Centraal staan RAM-spreadsheets die (mede) zijn samengesteld op basis van nationaliteit en postcode, en de vraag of daarmee het grondrecht op gelijke behandeling is geschonden. De Auditdienst Rijk (ADR) toetste of het stappenplan correct is toegepast en de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en het College voor de Rechten van de Mens (CRM) waren betrokken bij de beoordeling.
Geen grond voor herstel
Uit het onderzoek blijkt dat het gebruik van nationaliteit in de onderzochte spreadsheets “valide zou kunnen zijn”, maar dat op basis van de beschikbare informatie niet met zekerheid kan worden vastgesteld dat er voldoende zwaarwegende redenen waren en dat de werkwijze geschikt en proportioneel was. Een vooraf opgestelde en gedocumenteerde onderbouwing ontbreekt, waardoor ook niet met zekerheid kan worden vastgesteld dat geen grondrechten zijn geschonden. Tegelijkertijd wordt geconcludeerd dat het onaannemelijk is dat de onderzochte spreadsheets hebben geleid tot ongelijke behandeling of onterechte nadelige financiële gevolgen bij de selectie van aangiften inkomstenbelasting. Er zijn geen concrete aanwijzingen gevonden dat personen door hun nationaliteit of postcode een grotere kans op controle of ander onterecht nadeel hadden, al kan dit door gebrek aan informatie niet volledig worden uitgesloten. De staatssecretaris ziet daarom geen grond voor herstel.
De ADR concludeert dat het stappenplan in de kern is gevolgd en dat de uitkomsten herleidbaar zijn, maar signaleert tekortkomingen in de formele vastlegging, governance en herleidbaarheid, die de navolgbaarheid van het onderzoek bemoeilijkten. De AP stelt dat het onderzoek slechts een zeer beperkt deel van de selecties omvat en wijst erop dat de Belastingdienst een te beperkte visie heeft op wanneer sprake is van discriminerende verwerking. De Belastingdienst wordt dringend opgeroepen bij toekomstige werkzaamheden gericht op het tegengaan van discriminatie een bredere benadering te hanteren.
Daarnaast beschrijft de staatssecretaris hoe wordt uitgesloten dat RAM-spreadsheets nog worden gebruikt binnen de Belastingdienst, Douane en samenwerkingsverbanden. Gedeelde en persoonlijke werkomgevingen worden systematisch doorzocht, aangetroffen RAM-spreadsheets worden veiliggesteld en verwijderd van de oorspronkelijke locatie. Ook zijn samenwerkingsverbanden gevraagd om te zoeken naar RAM-data; één spreadsheet is daar aangetroffen en ontoegankelijk gemaakt.
Geef een reactie