Hoewel ondernemers de Douane over het algemeen positief beoordelen, zien zij ook ruimte voor verbetering. Uit metingen én gesprekken met het bedrijfsleven blijkt dat met name de bereikbaarheid en de IT-systemen als aandachtspunten worden genoemd.
In het rapport Rechtsbescherming aan de grens onderzoekt de Inspectie belastingen, toeslagen en douane (IBTD) hoe de Douane in de praktijk invulling geeft aan de rechtsbescherming van ondernemers bij geschillen over douaneheffingen.
Aanleiding voor het onderzoek zijn signalen van ondernemers dat de rechtsbescherming onvoldoende aansluit bij hun behoeften, terwijl de Douane aangeeft dat Europese regelgeving weinig ruimte laat voor maatwerk. Het onderzoek is gebaseerd op dossieronderzoek (77 zaken), documentanalyse en gesprekken met ondernemers, douanemedewerkers en Europese instanties.
Onduidelijke communicatie
De inspectie constateert dat de Douane ondernemers doorgaans de mogelijkheid biedt om bezwaar te maken en hun standpunt kenbaar te maken voordat een ongunstige beslissing wordt genomen. Toch schiet de rechtsbescherming op belangrijke punten tekort. Vooral in de fase vóór een definitief besluit blijkt de communicatie regelmatig onduidelijk. Ondernemers worden niet altijd expliciet gewezen op hun rechten, zoals de mogelijkheid om op een voorgenomen beslissing te reageren of inzage te krijgen in het dossier. Hierdoor bestaat het risico dat zij onvoldoende in staat zijn hun belangen tijdig en effectief te verdedigen.
Daarnaast motiveert de Douane haar voorgenomen en definitieve besluiten vooral vanuit het eigen perspectief. De inspectie stelt vast dat onvoldoende wordt uitgelegd waarom argumenten van ondernemers worden afgewezen. Daardoor is voor ondernemers vaak onduidelijk of en hoe hun inbreng daadwerkelijk is meegewogen. Ook ziet de inspectie dat de beperkte beleidsruimte binnen de Europese douanewetgeving, bijvoorbeeld op grond van het vertrouwens- en billijkheidsbeginsel, slechts terughoudend wordt benut. In bezwaar vindt bovendien niet altijd een volledige heroverweging plaats, mede doordat relevante informatie uit eerdere fasen niet altijd beschikbaar is.
Vroegtijdige rechtsbescherming
De IBTD concludeert dat de Douane meer aandacht moet besteden aan vroegtijdige en effectieve rechtsbescherming. Door transparanter te communiceren, ondernemers beter te informeren over hun rechten, zorgvuldiger te motiveren hoe hun argumenten zijn beoordeeld en beschikbare beleidsruimte actiever te benutten, kunnen onnodige bezwaar- en beroepsprocedures worden voorkomen. De inspectie doet daarvoor zes aanbevelingen, waaronder het invoeren van een uniforme werkwijze, verbetering van de dossiervorming, het stimuleren van vroegtijdig overleg of mediation, het beter benutten van beleidsruimte en het structureel monitoren van de kwaliteit van de rechtsbescherming als onderdeel van de dienstverlening van de Douane.
Geef een reactie