Het kabinet neemt maatregelen om burgers en bedrijven te ondersteunen bij de economische gevolgen van de onrust in het Midden-Oosten. In totaal gaat het om € 627 miljoen aan uitgaven en € 340 miljoen aan gerichte lastenverlichting in 2026. Daarnaast wordt opgeschaald naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie.
De aanpak richt zich op drie speerpunten: koopkracht en bedrijfsweerbaarheid, leveringszekerheid en structurele weerbaarheid. Dit staat in een brief die naar de Tweede Kamer is gestuurd. Daarin schetst het kabinet ook verschillende scenario’s, variërend van gunstig tot ernstig, en houdt het rekening met verdere verslechtering.
Koopkracht en bedrijfsweerbaarheid
De verwachting is dat energieprijzen voorlopig hoog blijven, zelfs bij een snelle beëindiging van het conflict. Huishoudens en bedrijven merken dat nu al. Daarom wordt € 195 miljoen extra beschikbaar gesteld voor het Noodfonds Energie, zodat meer huishoudens geholpen kunnen worden. De onbelaste reiskostenvergoeding stijgt met 0,02 naar 0,25 eurocent per kilometer en geldt met terugwerkende kracht voor heel 2026. Dit komt neer op een voordeel van ongeveer 0,30 eurocent per liter brandstof.
Ondernemers krijgen ook steun. Zo wordt de motorrijtuigenbelasting voor bestelauto’s een half jaar gehalveerd en voor vrachtwagens vanaf 1 juli tot het einde van het jaar op nul gezet. Daarnaast komt er € 25 miljoen voor verduurzaming van de visserij en € 25 miljoen om energie- en kunstmestgebruik in de land- en tuinbouw te verminderen. Ook worden garantieregelingen verruimd om gezonde bedrijven beter toegang tot financiering te geven. In Caribisch Nederland wordt de energietoelage uitgebreid.
De startersaftrek wordt per 1 januari 2027 afgeschaft. Er geldt geen overgangsrecht. De KIA wordt per 1 januari 2027 taakstellend met € 100 miljoen per jaar structureel versoberd, via aanpassing van het afbouwpercentage en inkorting van het plateau aan investeringsbedragen waarvoor de maximale aftrek geldt. Het maximale investeringsbedrag waarvoor KIA kan worden gekregen neemt hierdoor af.
Leveringszekerheid
De wereldwijde aanvoer van olie en gas staat onder druk, al zijn er momenteel geen acute tekorten in Nederland. Dankzij strategische voorraden en Europese productie kan voorlopig aan de vraag worden voldaan. Wel zijn er verstoringen in de aanvoer van kerosine en, in mindere mate, diesel, wat leidt tot hogere prijzen. Om voorbereid te zijn op verdere verstoringen schaalt het kabinet op naar fase 1 van het Landelijk Crisisplan Olie. Dit houdt onder meer in: intensieve monitoring, actieve communicatie en voorbereiding van aanvullende maatregelen.
In internationaal verband is afgesproken om delen van strategische olievoorraden vrij te geven. Nederland bereidt zich voor op de eerste vrijgave later deze maand, gevolgd door momenten in mei en begin juni.
Weerbaarheid
De situatie onderstreept de noodzaak om minder afhankelijk te worden van fossiele energie uit het Midden-Oosten. Daarom investeert het kabinet in verduurzaming en energiebesparing. Er gaat € 180 miljoen naar het Nationaal Warmtefonds voor leningen aan woningeigenaren. Daarnaast komt € 80 miljoen extra beschikbaar voor Energiefixers en € 25 miljoen voor verduurzaming van VvE’s. Via het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid wordt € 15 miljoen ingezet voor slecht geïsoleerde woningen.
Verder wordt de inruilregeling voor fossiele auto’s versneld, komen er extra energiebesparingsmaatregelen voor het mkb en stijgt de Energie-investeringsaftrek (EIA) per 2027 van 40% naar 45,5%.
Dekking
Omdat de financiële ruimte beperkt is, past het kabinet andere regelingen aan. Zo wordt de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek versoberd, de startersaftrek per 2027 afgeschaft en de alcoholaccijns vanaf 2027 geïndexeerd. Extra uitgaven worden binnen de begroting opgevangen.
Scenario’s en aanpak
Nederland bevindt zich in een fase waarin de economische effecten al merkbaar zijn. Tegelijk houdt het kabinet rekening met zwaardere scenario’s. Daarom zijn verschillende opties uitgewerkt voor verdere maatregelen.
Bron: Kamerbrief Acties Weerbaarheid Energieschok, Ministerie van Financien, 20 april 2026
Geef een reactie