Het kabinet onderschrijft de conclusie dat het inzicht in de resultaten van de antiwitwasaanpak beter moet. Minister Heinen reageert op het rapport van de Algemene Rekenkamer en benadrukt dat een risicogebaseerde aanpak moet leiden tot hogere barrières voor criminelen en minder lasten voor bonafide burgers en ondernemers.
De minister erkent dat er te weinig inzicht bestaat in de resultaten van de huidige antiwitwasaanpak. Hoewel banken, toezichthouders en opsporingsdiensten de afgelopen jaren veel hebben geïnvesteerd in de naleving van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), is niet altijd duidelijk wat deze inzet concreet oplevert in het voorkomen en opsporen van witwassen.
Volgens de minister hebben banken na eerdere tekortkomingen fors geïnvesteerd om hun poortwachtersrol beter in te vullen. Tegelijkertijd zijn er signalen ontvangen dat banken hierin soms zijn doorgeschoten. Klanten kregen onterecht vragen, ondervonden problemen bij het openen van een betaalrekening en ervoeren in sommige gevallen discriminatie. Sinds 2022 zet De Nederlandsche Bank (DNB) daarom nadrukkelijk in op een risicogebaseerde aanpak, waarbij maatregelen in verhouding moeten staan tot het risico.
Meer inzicht in resultaten
Om de effectiviteit van de aanpak beter zichtbaar te maken, is een werkgroep opgericht met banken, DNB, FIU-Nederland, het Openbaar Ministerie en de FIOD. Deze moet de meetbaarheid van de resultaten verbeteren. In het najaar ontvangt de Kamer een voortgangsbrief over de resultaten en de verdere uitwerking van de risicogebaseerde benadering.
De minister wijst erop dat de Nederlandse aanpak van witwassen bij de laatste evaluatie door de Financial Action Task Force (FATF) positief is beoordeeld. Tegelijkertijd vindt hij dat meer inzicht nodig is in de doelmatigheid en de impact van de aanpak op burgers en ondernemers.
Minder lasten voor bonafide klanten
Een belangrijk onderdeel van de hervorming is het voorkomen van onnodige lasten. Uit onderzoek blijkt dat banken soms vragen stelden die de Wwft niet vereist, bijvoorbeeld over hoe lang iemand in Nederland woont of in welke buurt iemand woont. Samen met banken en toezichthouders wordt gewerkt aan sectorstandaarden die moeten voorkomen dat discriminerende of niet-relevante vragen worden gesteld.
Ook bij de implementatie van het nieuwe Europese antiwitwaspakket kiest Nederland voor een lastenluwe invulling. De minister verwacht de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering nog dit jaar naar de Tweede Kamer te sturen. Daarbij blijft het uitgangspunt dat poortwachters maatregelen nemen die proportioneel zijn ten opzichte van het geconstateerde risico.
Volgens de minister ligt juist in een goed uitgevoerde risicogebaseerde aanpak de grootste winst om witwassen effectief te bestrijden en tegelijkertijd de lasten voor burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties te verlagen.
Geef een reactie