De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) plaatst kritische kanttekeningen bij het wetsvoorstel voor de uitvoering van nieuwe Europese anti-witwaswetregels.
Hoewel de wetgeving kansen biedt om financiële criminaliteit beter te bestrijden, leidt zij tot verzameling en delen van meer gevoelige persoonsgegevens en uitbreiding van overheidsbevoegdheden. De AP pleit daarom voor verplichte evaluatie en voldoende waarborgen.
Anti-witwaswetgeving verplicht poortwachters zoals banken, notarissen en makelaars om klantgegevens te verzamelen, onderzoek te doen, transacties te monitoren en ongebruikelijke transacties te melden bij de Financial Intelligence Unit (FIU). Het wetsvoorstel voert nieuwe Europese regels uit die nationale regels beter afstemmen en uitbreiden. Nieuwe poortwachters komen erbij, zoals crowdfundingplatformen, luxegoederenhandelaren en voetbalclubs. De bevoegdheden van onder meer de FIU worden uitgebreid en er ontstaan meer mogelijkheden voor samenwerking en informatiedeling tussen publieke en private partijen.
Bescherming
De nieuwe regels willen de aanpak gericher maken, zodat minder transacties hoeven te worden gemeld en aandacht naar hoger risico kan gaan. Volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen biedt de wet kansen om financiële criminaliteit effectiever en efficiënter aan te pakken. Tegelijk zullen meer gegevens van burgers—nationaliteiten, mogelijke vluchtelingenstatus, BSN—worden verzameld en gedeeld. Deze ingrijpende maatregelen zijn volgens Wolfsen alleen gerechtvaardigd als zij aantoonbaar werken, niet verder gaan dan nodig en mensen goed worden beschermd.
De AP twijfelt echter of dit uitgebreide systeem daadwerkelijk witwassen en terrorismefinanciering vermindert, terwijl gevolgen voor onschuldige mensen groot kunnen zijn. Risico bestaat dat bepaalde groepen vaker als risicovol worden aangemerkt door geautomatiseerde analyses, wat leidt tot extra controles, uitsluiting of onterechte verdenkingen. De risicogebaseerde aanpak moet daarom voorzichtig gebeuren.
De AP roept de wetgever op een verplichte evaluatie in de wet vast te leggen, met aandacht voor effectiviteit, evenredigheid en risico’s op uitsluiting en discriminatie. Ook wijst de AP erop dat de FIU onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zou moeten werken en onafhankelijk moet kunnen opereren. Tot slot waarschuwt de AP dat zij extra taken krijgt zonder dat extra middelen zijn geregeld, terwijl meer gevoelige persoonsgegevens worden verwerkt en gedeeld.
Bron: AP, 15 januari 2026
Geef een reactie