De Hoge Raad oordeelt dat voor de concernvrijstelling in de overdrachtsbelasting het economische belang bij de aandelen beslissend is, ook als er maar één soort aandelen bestaat. Omdat de beleggers in een vastgoedfonds in betekenende mate het risico en de opbrengsten van de aandelen dragen, is de vrijstelling niet van toepassing en blijft ruim € 1,2 miljoen overdrachtsbelasting verschuldigd.
Een bv maakt deel uit van een internationaal concern dat onder meer vastgoedbeleggingen aanbiedt via vastgoedfondsen. Twee fondsen zonder rechtspersoonlijkheid worden beheerd door Funds AG. Funds AG is juridisch eigenaar van alle aandelen in twee holdings, G AG en H AG. H AG houdt de aandelen in de bv, en G AG houdt tot 15 april 2021 alle aandelen in J, een onroerendezaakrechtspersoon. Beleggers nemen deel via units en krijgen zo een vordering op Funds AG ter waarde van hun deel in de activa en inkomsten van het fonds. Geen belegger houdt 90% of meer van de units. Bij de liquidatie van een fonds verkrijgt de bv alle aandelen in J. Zij voldoet € 1.266.400 overdrachtsbelasting op aangifte, berekend over een waarde van € 15.830.000, en maakt daartegen bezwaar. Rechtbank Den Haag en Hof Den Haag geven de bv gelijk. In geschil is of de concernvrijstelling van toepassing is.
Economisch belang is beslissend
Het hof oordeelt dat bij één soort aandelen die aandelen het gehele belang vertegenwoordigen, juridisch én economisch. Daarom behoren de bv, Funds AG en beide holdings volgens het hof tot hetzelfde concern. Dat de beleggers via het fondsrendement economisch bij het vastgoed betrokken zijn, maakt volgens het hof niet uit. De Hoge Raad volgt dat niet. Een concern bestaat uit een moedervennootschap samen met alle dochters waarin zij het gehele of nagenoeg gehele belang heeft. Daarbij telt alleen het economische belang. Wie juridisch eigenaar van de aandelen is, doet er niet toe. De moeder moet het (nagenoeg) volledige risico van waardeverandering en tenietgaan van de aandelen dragen en de opbrengsten (nagenoeg) geheel genieten. Het hof gaat daarom uit van een onjuiste rechtsopvatting.
Fondsbeleggers dragen het risico
De Hoge Raad doet de zaak zelf af. Vast staat dat de beleggers in betekenende mate het risico van waardeverandering van de aandelen in G AG, H AG en hun dochters dragen, en dat zij ook in betekenende mate de opbrengsten genieten. Het belang ligt dus niet (nagenoeg) geheel bij Funds AG, zodat er geen concern is. Omdat geen belegger 90% of meer van de units heeft, vormt de bv ook met geen van hen een concern. De concernvrijstelling is dus niet van toepassing. Het arrest Nova Iberomoldes van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 4 juni 2026 verandert dat niet. Uit de stukken blijkt niet van verrichtingen waarop de Kapitaalrichtlijn heffing verbiedt. De Hoge Raad vernietigt de uitspraken van het hof en de rechtbank en verklaart het beroep van de bv ongegrond.
Wet: art. 15, eerste lid, onderdeel h WBR en art. 5b Uitvoeringsbesluit BRV
Bron: Hoge Raad, 06-11-2026, ECLI:NL:HR:2026:1814, 25/01249 | NDFR
Geef een reactie