De inkomens uit buitenlandse directe investeringen en royalty’s die vanuit Nederland naar landen met een laag belastingtarief stromen, zijn in 2024 opnieuw afgenomen blijkt uit nieuwe cijfers van DNB. Waar deze geldstromen eerder vooral bestonden uit royalty‑inkomsten, zoals merk- en auteursrechten, gaat het nu vooral om dividenden.
Directe investeringen zijn bedoeld om een aanmerkelijk belang in een onderneming te verwerven en worden door multinationals gebruikt om hun wereldwijde bedrijfsstructuren vorm te geven. Zowel de inkomende als uitgaande directe investeringspositie van Nederland is uitzonderlijk groot: eind 2024 bedroegen deze 436% respectievelijk 508% van het bbp, oftewel circa € 4.946 miljard aan inkomende en € 5.759 miljard aan uitgaande investeringen. De omvang van deze posities laat zien dat multinationals Nederland vaak kiezen als vestigingsplaats voor bedrijfsonderdelen, waarbij het in veel gevallen gaat om financiële structuren om juridische en fiscale redenen, zonder substantiële productieactiviteiten (brievenbusfirma’s).
Een belangrijke verklaring voor de rol van Nederland is het uitgebreide stelsel van belastingverdragen. Tot enkele jaren geleden hoefde hier geen belasting te worden betaald over dividenden en royalty‑inkomsten als daarover in een verdragspartnerland al belasting werd geheven. Dit maakte het aantrekkelijk om winsten via Nederland door te sluizen naar landen met zeer lage belastingtarieven, zoals Bermuda, de Kaaimaneilanden en Trinidad en Tobago, zogenoemde laagbelastende jurisdicties (LBJ’s).
Maatregelen tegen belastingontwijking
Zowel nationaal als internationaal zijn sindsdien maatregelen genomen om belastingontwijking via LBJ’s terug te dringen. Nederland heeft in 2021 een bronbelasting ingevoerd op rente- en royaltybetalingen aan LBJ’s en past sinds 2024 ook een bronbelasting op dividenden toe. Daarnaast is recent een wereldwijde minimumbelasting van 15% op bedrijfswinsten van grote multinationals van kracht geworden.
Deze wetgeving heeft duidelijk effect op de inkomensstromen: de uitgaande inkomens uit directe investeringen en royalty’s naar LBJ’s daalden van € 37 miljard in 2019 naar € 5 miljard in 2020 en liggen sindsdien structureel lager, met ruim € 6 miljard in 2024. Vooral de royalty‑inkomsten zijn sterk teruggelopen: waar deze in de periode 2015–2019 gemiddeld € 24 miljard per jaar bedroegen, resteerde in 2024 minder dan € 1 miljard. De resterende stromen naar laagbelastende jurisdicties bestaan nu voornamelijk uit dividenduitkeringen.
Bron: DNB, 15 december 2025
Geef een reactie