Over de risicocategorieën van de EU AI Act is opvallend weinig te horen, terwijl de bijbehorende verplichtingen en sancties al van kracht zijn. De aandacht ging vooral naar Artikel 4 van de Verordening, dat door fiscale én juridische experts breed wordt geïnterpreteerd als trainingsplicht. Maar daarmee houdt het niet op.
Niet al het AI-gebruik is gelijk voor de wet. De EU AI Act onderscheidt vier risicocategorieën: van minimaal tot onaanvaardbaar. Elke categorie brengt eigen verplichtingen mee voor de gebruiker van AI. De indeling is gebaseerd op het risico dat AI vormt voor de veiligheid en grondrechten van personen – waarbij toepassingsdomein en de beoogde functie van het systeem bepalend zijn. Wiens AI-gebruik in de risicoklasse ‘hoog’ valt, moet aantoonbaar voldoen aan eisen rond transparantie, documentatie en menselijke controle.
Wie de Verordening overtreedt, riskeert boetes: overtredingen op bepalingen uit de volledige AI Act kunnen sinds 2 augustus 2025 worden gesanctioneerd. De verplichting tot AI-geletterdheid geldt zelfs al sinds 2 februari 2025, voor elke organisatie die AI gebruikt. De Europese Unie werkt via de Digital Omnibus on AI momenteel weliswaar aan verfijningen op onderdelen van de Verordening, maar de risicocategorieën blijven ongewijzigd van kracht.
Onderschatting ligt op de loer
Veel fiscale kantoren zetten AI in als ondersteunende tool: voor het opzoeken van belastingrechtspraak, het interpreteren van wetgeving of voor samenvattingen en conceptteksten. De link naar de risicocategorieën van de EU AI Act wordt vaak niet actief gelegd. Fiscale adviesdossiers zijn echter zelden vrijblijvend: de uitkomst raakt direct aan de financiële en juridische positie van klanten. Hoe meer AI-output een vaste rol krijgt in het adviesproces, hoe hoger het risicoprofiel. Wat vaak begint als handige schrijfhulp, fungeert in de praktijk al snel als beslissingsinput. Dat onderscheid is kleiner dan de meeste kantoren zich realiseren.
Toezichthouders rekenen AI-gebruik inmiddels actief tot hun takenpakket. Zo werden recent drie advocaten gewaarschuwd wegens verkeerd gebruik van AI voor hun processtukken. Een signaal dat ook voor fiscalisten relevant is: de lat voor verantwoord AI-gebruik wordt hoger gelegd, in de hele juridische en fiscale beroepspraktijk.
In welke risicocategorie valt het AI-gebruik van jouw kantoor?
Lefebvre Sdu biedt gratis een uitgebreid whitepaper aan, met daarin onder meer een beslisboom om te achterhalen in welke risicoklasse het AI-gebruik van jouw kantoor volgens de EU AI Act valt.
Geef een reactie