Een toekomstbestendig Nederland vraagt om een gerichte en weloverwogen sturing op arbeidsmigratie. Dat stellen diverse overheidsinstanties en kennispartners in het Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) Arbeidsmigratie, getiteld Wat werkt voor de toekomst.
Het rapport biedt concrete beleidsopties om de omvang, aard en gevolgen van arbeidsmigratie beter te beheersen. Het is opgesteld door verschillende ministeries, de Arbeidsinspectie, het Centraal Planbureau (CPB) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), en werd onafhankelijk van de politiek uitgevoerd.
Nederland afhankelijk van laagbetaalde arbeid
Volgens minister Van Hijum van Sociale Zaken en Werkgelegenheid legt Nederland teveel nadruk op goedkope arbeid. “Nederland is verslaafd aan laagbetaalde arbeid”, aldus Van Hijum. “Bedrijven halen op grote schaal goedkope arbeidsmigranten hierheen, die vaak moeten werken en wonen onder erbarmelijke omstandigheden. Dat verdienmodel is niet de toekomst van Nederland.”
De minister benadrukt dat deze praktijk niet alleen schadelijk is voor arbeidsmigranten zelf, maar ook maatschappelijke kosten met zich meebrengt. Het IBO laat zien dat de huidige omvang van arbeidsmigratie onhoudbaar is. De aanpak die het kabinet tot nu toe heeft ingezet wordt aangevuld aan de hand van het onderzoek.
Vijf bouwstenen voor beleid
Het rapport levert vijf bouwstenen voor doordacht beleid. Allereerst moet de vraag naar laagbetaalde arbeid afnemen door de kwaliteit en prijs van arbeid te verhogen. Beleidsmaatregelen kunnen zijn het verhogen van het minimumloon, het minder flexibel maken van uitzendwerk of een verbod op uitzendwerk in risicosectoren.
Daarnaast moet arbeidsmigratie beter aansluiten bij grote maatschappelijke transities, zoals de energietransitie en de zorg. Verder adviseert het rapport bewuster te kiezen bij het ondersteunen van bepaalde sectoren. Bijvoorbeeld door fiscale subsidies af te bouwen voor sectoren die veel arbeidsmigranten in dienst hebben.
En tot slot moet er meer kennis en data worden verzameld rondom arbeidsmigratie. Hiervoor moet de registratie van arbeidsmigranten die in Nederland zijn verbeteren. Niet elke arbeidsmigrant is nu in beeld. Ook ontbreken er prognoses van arbeidsmigratie.
De maatschappelijke lasten van arbeidsmigratie, bijvoorbeeld huisvesting en onderwijs voor kinderen van migranten, moeten eerlijker worden verdeeld. Werkgevers zouden hier meer aan moeten bijdragen. Verder moet Nederland arbeidsmigranten beter registreren en meer kennis opbouwen om gericht beleid te voeren.
Bevolkingsgroei en vervolg
Volgens het CBS komen jaarlijks zo’n 40.000 arbeidsmigranten méér naar Nederland dan er vertrekken, en dat werkelijke aantal ligt vermoedelijk hoger. Het kabinet bestudeert het IBO en verwacht na de zomer ook een advies van de SER over arbeidsmigratie.
Bron: Brief IBO Arbeidsmigratie, nr. 2025-0000155148, Ministerie SZW, 11 juli 2025
Geef een reactie