De Belastingdienst en de Raad van State zijn kritisch over de novelle uitbreiding vermogenwinstbelasting van box 3. In een spoedadvies waarschuwt de Raad voor grote problemen bij de uitvoering van de kabinetsplannen rond sparen en beleggen.
Vermogensaanwassystematiek en vermogenswinstsystematiek
In het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 stelde de regering per 1 januari 2028 een heffing voor op basis van werkelijk rendement via een vermogensaanwassystematiek, met een vermogenswinstsystematiek als uitzondering daarop voor onroerende zaken en startende ondernemingen. De regering wil het box 3-stelsel doorontwikkelen naar een volledige vermogenswinstsystematiek per 2030. Met de novelle wordt hiervoor een eerste stap gezet, door per 2028 ook zogenoemde financiële instrumenten in de vermogenswinstsystematiek onder te brengen. Hierdoor zullen tijdelijk tot 2030 een beperkt aantal vermogensbestanddelen onder de vermogensaanwassystematiek gaan vallen.
Grote spoed
Volgens de Afdeling advisering doet het doorvoeren van een stelselwijziging in box 3 via een novelle, die ook nog eens met grote spoed tot stand wordt gebracht, afbreuk aan de zorgvuldigheid van het wetgevingsproces. Dit heeft ook negatieve consequenties voor de kwaliteit van het wetsvoorstel en voor de uitvoering.
Rust en duidelijkheid
De regering maakt in de novelle de keuze om zonder duidelijke rechtvaardiging tijdelijk onderscheid te maken tussen vermogensbestanddelen door twee verschillende heffingssystemen toe te passen. Dat is kwetsbaar. Bovendien vereist dit tijdelijke hybride stelsel een inzet van 252 fte aan personele capaciteit en ongeveer € 31 miljoen aan bijkomende uitvoeringskosten. Mede gelet op de maatschappelijke discussie en de voorgeschiedenis van procedures en hersteloperaties, is het gewenst dat er op ‘box 3-terrein’ rust en duidelijkheid ontstaat en verdere kwetsbaarheden zoveel mogelijk worden voorkomen. Ook de uitvoering is gebaat bij rust en duidelijkheid.
Risico’s voor de uitvoering en handhaving
Voor een periode van twee jaar wordt een nieuw en complex systeem van een vermogensaanwasbelasting ingevoerd. Het is evident dat dit een zware wissel trekt op de uitvoering door de Belastingdienst en het ‘doenvermogen’ van belastingplichtigen. Ook het feit dat voor een groot deel van de vermogensbestanddelen al per 2028 de vermogenswinstsystematiek wordt ingevoerd, leidt tot risico’s voor de uitvoering en handhaving vanwege het deels in de periode tot 2030 ontbreken van contra-informatie.
Invoering niet verantwoord
Uit de uitvoeringstoets van de Belastingdienst blijkt dat de Belastingdienst de novelle in ieder geval voor 2028 onuitvoerbaar acht. Gegeven de grote druk die de al bestaande opgaven langjarig leggen op de Belastingdienst en in het vooruitzicht van nieuwe significante structurele bezuinigingen op de Belastingdienst, is op basis van de beschikbare informatie invoering van het voorstel per 2028 niet verantwoord. Verder leidt ook de ontstane discussie over de dekkingsmaatregelen en de gevolgen hiervan voor het voorstel tot onduidelijkheid en onrust.
Per 2030 in één keer naar een nieuw box 3-stelsel
Om per 2030 op een zorgvuldige wijze tot een solide, uitvoerbaar en adequaat gedekt box 3-stelsel te komen, is het advies aan de regering om het Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 in te trekken, de novelle niet in te dienen en met een nieuw wetsvoorstel te komen en per 2030 in één keer naar een nieuw box 3-stelsel over te gaan. Hiermee wordt de rust en duidelijkheid geboden die nodig is.
Alle box 3-vermogensbestanddelen
Als de regering desondanks via de novelle en daarmee via het daaraan gekoppelde Wetsvoorstel werkelijk rendement box 3 de invoering van een vermogenswinstbelasting wil regelen, adviseert de Afdeling advisering deze voor alle box 3-vermogensbestanddelen pas per 2030 in te voeren. In beide gevallen betekent dit dat de huidige forfaitaire systematiek met tegenbewijsregeling ook in de jaren 2028 en 2029 nog blijft bestaan.
De Afdeling advisering adviseert deze niet bij de Tweede Kamer in te dienen, tenzij deze is aangepast.
Bron: RvS, 2 november 2026
Geef een reactie